Kedi otu (Nepeta cataria), nane ailesinden gelen, kedilerde uyarıcı etki yaratan aromatik bir bitkidir. Halk arasında “kedi nanesi” olarak da bilinir ve aslında kedi otu ile kedi nanesi tamamen aynı bitkidir. İngilizce’de “catnip” adıyla tanınan bu bitki, dünya genelinde yaygın olarak yetişen çok yıllık otsu bir türdür.
Boyu 50-100 cm arasında değişebilen kedi otu, açık yeşil yaprakları ve beyazımsı-mor çiçekleriyle dikkat çeker. İçerisinde bulunan nepetalakton adlı uçucu yağ, kedilerde çeşitli davranışsal tepkilere yol açar. Bu tepkiler kediden kediye değişiklik gösterebilir; bazı kediler oldukça heyecanlanırken, bazıları daha sakin bir mutluluk hali yaşayabilir.
İlginç bir şekilde, kedi otuna (yani kedi nanesine) tepki verme yeteneği genetik olarak aktarılır ve tüm kediler bu bitkiye karşı duyarlı değildir. Türkçe’de ister “kedi otu” ister “kedi nanesi” densin, her iki terim de Nepeta cataria’yı ifade eder ve aynı özelliklere sahiptir.
Kedi otu, kedilerin davranışları üzerinde etkili olan doğal bir uyarıcıdır. Bilimsel araştırmalar, kedi otunun şu etkilerini ortaya koymuştur:
Kedilerin beyinlerinde endorfinlerin salınımını tetikleyerek geçici bir keyif hali yaratır.
Kedi otuna maruz kalan kedilerde yuvarlanma, sürtünme, oyunculuk, miyavlama ve salyalanma gibi davranışlar gözlemlenebilir.
Düzenli ve kontrollü kullanımda, stres ve kaygı seviyelerinin azalmasına yardımcı olabilir. Ayrıca çekingen kedilerde sosyal etkileşimi artırabilir. Ancak düzenli kullanımdan kasıt öğün gibi değildir. Okumaya devam ederseniz doğru kullanımını öğreneceksiniz.
Kedi otunun etkileri genellikle 10-15 dakika sürer ve kediler üzerinde herhangi bir bağımlılık yaratmaz.
Kedi otu, hem evcil kedi sahipleri hem de veterinerler tarafından çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır:
Kedi otunun kediler için birçok faydası vardır:
1- Egzersiz Teşviki: Kedileri daha aktif olmaya teşvik ederek obezite riskini azaltır ve kas tonusunu korumaya yardımcı olur.
2- Zihinsel Uyarım: Ev kedileri için önemli bir sorun olan zihinsel durgunluğu önler ve sıkılmalarını engeller.
3- Stres ve Kaygıyı Azaltma: Özellikle yeni ortamlarda veya stresli durumlarda, kedilerin rahatlamasına yardımcı olabilir.
4- Tırmalama Davranışının Yönlendirilmesi: Kedilerin doğal tırmalama içgüdülerini uygun yüzeylere yönlendirmede etkilidir.
5- Bağ Kurma: Sahip ile kedi arasındaki bağı güçlendirebilir ve daha güçlü bir ilişki kurulmasını sağlar.
6- Sindirim Sistemini Destekleme: Bazı kediler kedi otunu az miktarda tüketerek sindirimlerini rahatlatabilir.
Kedi otunun en etkili olduğu zamanlar şunlardır:
Kedi otunun etkili kullanımı için doğru sıklığı belirlemek önemlidir:
Kediler, kedi otuna sürekli maruz kaldıklarında tolerans geliştirebilirler. Bu nedenle, haftada 1-2 kez kullanım idealdir.
Rotasyon Sistemi uygulandığında Bir hafta kullanıp bir hafta ara vermek şeklinde bir rotasyon uygulanabilir.
Kısa süreli maruz bırakma ile ilgili olarak da her seferinde 15-30 dakikalık maruz kalma süresi yeterlidir. Daha uzun süreli kullanımlar aşırı uyarılmaya neden olabilir.
Her kedi, kedi otuna farklı tepki verir. Kedinizin tepkilerine göre kullanım sıklığını ayarlamanız önemlidir.
Taşınma veya yeni bir evcil hayvanın eve gelmesi gibi özel durumlarda, kullanım sıklığı geçici olarak artırılabilir.
Kedi otu, genel olarak kediler için güvenli kabul edilir. Ancak bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir:
Kedilerin kedi otuna verdiği tepki doğaldır ve zararlı değildir. Bazı kedilerde görülen heyecanlanma endişelenmeyi gerektirmez.
Pestisit veya kimyasal içermeyen, organik kedi otu ürünleri tercih edilmelidir.
Aşırı tüketimden kaçınılması gerekir. Nadir de olsa, bazı kediler kedi otunu doğrudan ve aşırı miktarda tüketebilir. Bu durum geçici mide rahatsızlıklarına neden olabilir.
Çok nadir olmakla birlikte, bazı kediler kedi otuna alerjik reaksiyon gösterebilir. Hapşırma, gözlerde sulanma veya döküntü gibi belirtiler görülürse kullanım
Kesilmelidir.
Hamile kedilerde ve 6 aydan küçük yavru kedilerde kedi otu kullanımı konusunda bir veterinere danışılması önerilir.
Kedi otunun sindirim sistemi üzerindeki etkileri genellikle minimal düzeydedir, ancak bazı durumlarda sindirim sorunlarına yol açabilir:
Oyuncaklara veya tırmalama yüzeylerine uygulanan ve sadece koklanarak etki eden kedi otu, ishal veya sindirim sorunlarına neden olmaz.
Bazı kediler kedi otunu doğrudan tüketebilir. Küçük miktarlarda tüketim genellikle zararsızdır, ancak aşırı tüketim geçici sindirim sorunlarına yol açabilir.
Hassas sindirim sistemine sahip kedilerde, az miktarda kedi otu tüketimi bile mide bulantısı, kusma veya ishal gibi belirtilere neden olabilir.
Taze kedi otu, kuru formuna göre daha güçlü etki gösterir ve daha fazla sindirim sorunu riski taşıyabilir. Ancak kullanılması gereken alanları belirttik. Oyuncaklar, tırmalama tahtası gibi yerlerde kullanarak etkisinin abartlı düzeye gelmesini engelleyebilirsiniz.
Kedi otu ürünleri, form, kalite ve marka gibi faktörlere bağlı olarak farklı fiyat aralıklarında bulunabilir:
Kuru Kedi Otu 10-30 gramlık paketlerde 50 TL gibi bir fiyata satılır aşağı yukarı 10-20 TL oynayabilir.
Kedi otu spreyleri genellikle 200-1000 TL arasında fiyatlandırılır.
Kedi Otu İçeren Oyuncaklar çerisinde kedi otu bulunan oyuncaklar, 150-350 TL arasında değişen fiyatlarla bulunabilir.
Organik Kedi Otu, Organik olarak yetiştirilmiş kedi otu ürünleri, 70-150 TL arasında fiyatlandırılabilir.
Her ne kadar kedi otu çoğu kedi için güvenli olsa da, bazı kedilerin kedi otu kullanımından kaçınması gerekebilir:
Kedi otu, kedilerde bağımlılık yapmaz. Kediler tolerans geliştirebilir, bu nedenle aralıklı kullanım önerilir.
Kedi otunun etkileri genellikle 10-15 dakika sürer, nadiren 30 dakikaya kadar uzayabilir.
Hayır, kedilerin yaklaşık %30’u genetik olarak kedi otuna tepki vermez. Bu tepki genellikle 3-6 aylık yaşta ortaya çıkar.
Gerekli değildir ancak özellikle ev ortamında yaşayan kediler için zihinsel uyarım ve fiziksel aktivite sağlayarak faydalı olabilir.
Köpekler genellikle kedi otuna kediler kadar güçlü tepki vermezler, ancak bazı köpeklerde sakinleştirici etki gösterebilir.
Evet, taze kedi otu genellikle daha güçlü etki gösterir. Kuru kedi otu zamanla etkinliğini kaybedebilir, ancak daha uzun süre saklanabilir.
Kedi otu, hava geçirmez bir kapta, serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır. Buzdolabında saklamak tazeliğini korur.
Evet, kedi otu yetiştirmesi kolay bir bitkidir. İç mekânda veya bahçede yetiştirilebilir, ancak kedilerin bitkiye sürekli erişimi olmamalıdır.