Dünyanın en küçük köpek ırkı olarak kabul edilen Chihuahua, Meksika kökenli bir ırktır ve adını Meksika’nın Chihuahua eyaletinden alır. Bu minik köpekler, hem boyutlarıyla hem de büyük kişilikleriyle tanınır. Küçük olmalarına rağmen enerjik, cesur ve sahiplerine son derece bağlıdırlar. Şimdi başlıklar altında daha detaylı inceleyelim:
Chihuahua’ların omuz yüksekliği genellikle 15-23 cm arasında değişir. Ancak bu ırkın bazı bireyleri, özellikle "teacup" (çay fincanı) olarak adlandırılan ekstra küçük varyasyonları, daha da ufak olabilir. Örneğin, Guinness Rekorlar Kitabı’nda yer alan en küçük köpek "Milly", sadece 9.65 cm boyundaydı ve bu rekor 2013’te tescil edildi. Boyutları, genetik faktörler ve yetiştirme koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Chihuahua’ların ağırlığı standart olarak 0.9-2.7 kg arasında kabul edilir. Ancak çok küçük bireyler, özellikle rekor kıranlar, 0.5 kg gibi inanılmaz derecede hafif olabilir. Bu kadar küçük olmaları, onları narin ve dikkatle bakılması gereken bir ırk haline getirir. Ağırlık, köpeğin yaşına, cinsiyetine ve beslenme düzenine göre de değişebilir.
Chihuahua’lar fiziksel olarak güçlü değillerdir; küçük kas yapıları ve narin kemikleri buna izin vermez. Ancak bu köpeklerin "gücü" karakterlerinde gizlidir. Cesur, atılgan ve korumacı bir doğaları vardır. Boyutlarına aldırmadan kendilerinden çok daha büyük köpeklere veya yabancılara karşı havlayarak meydan okuyabilirler. Bu cesaret, onların "küçük beden, büyük ruh" olarak tanımlanmasına neden olur. Enerji seviyeleri ise orta-yüksektir; kısa oyun seanslarıyla bu enerjilerini atmaları gerekir.
Chihuahua’ların küçük mideleri vardır, bu yüzden az ama sık yemek yemeleri idealdir (günde 2-3 öğün). Beslenmeleri için yüksek kaliteli protein kaynakları (tavuk, hindi, balık), sağlıklı karbonhidratlar (pirinç, yulaf) ve az miktarda yağ içeren bir diyet uygundur. Evde yemek yapılıyorsa, haşlanmış tavuk göğsü, sebzeler (havuç, kabak gibi) ve az miktarda pirinç iyi bir kombinasyon olabilir. Ancak porsiyon kontrolü çok önemlidir; aşırı besleme obeziteye yol açabilir.
Küçük ırklar için özel formüle edilmiş mamalar Chihuahua’lar için en iyisidir. Önerilen markalar arasında:
o Royal Canin Mini Adult: Küçük ırkların enerji ihtiyacına uygun.
o Hill’s Science Diet Small Paws: Diş sağlığını destekleyen küçük taneli bir mama.
o Orijen Small Breed: Doğal içerikli, yüksek proteinli bir seçenek. Mama seçerken içeriğinde dolgu maddesi (mısır, soya) veya yapay tatlandırıcı olmamasına dikkat edilmelidir. Ayrıca veterinerle konsultasyon yaparak köpeğin yaşına, kilosuna ve sağlık durumuna özel bir mama seçimi yapılabilir.
Chihuahua’ların küçük bedenleri, bazı yiyeceklerin toksik etkilerine karşı daha hassastır. Kesinlikle verilmemesi gerekenler:
o Çikolata: Teobromin içerir, kalp ve sinir sistemine zarar verebilir.
o Üzüm ve Kuru Üzüm: Böbrek yetmezliğine yol açabilir.
o Soğan ve Sarımsak: Kırmızı kan hücrelerini tahrip eder.
o Avokado: Persin maddesi mide rahatsızlıklarına neden olabilir.
o Şekerli veya Tuzlu Gıdalar: Diş çürümesi, obezite ve böbrek sorunlarına yol açar.
o Kemik: Küçük kemikler boğulma riski yaratır veya sindirim sistemine zarar verebilir. Bu yiyeceklerden kaçınmak, köpeğinizin sağlığını uzun vadede korur.
· Chihuahua Nereden Alabilirim?
Chihuahua sahiplenmek için birkaç seçenek mevcut:
Türkiye’de:
Pet Shoplar: Büyük şehirlerdeki güvenilir pet shoplar Chihuahua yavruları satabilir. Ancak köpeğin sağlık sertifikası ve aşı durumu kontrol edilmeli.
Yetiştiriciler (Breeders): Türkiye’de profesyonel köpek yetiştiricileri, safkan Chihuahua’lar sunar. Fiyatlar soy ağacına göre artabilir.
Online Platformlar: sosyal medya gruplarında ya da sahiplendirme sitelerinde veya forum sayfalarında ilanları bulunur. Ancak dolandırıcılığa karşı dikkatli olunmalı.
Barınaklar: Nadir de olsa terk edilmiş Chihuahua’lar barınaklarda bulunabilir; bu hem daha uygun maliyetli hem de etik bir seçenektir.
Uluslararası:
American Kennel Club (AKC) gibi resmi kuruluşların web sitelerinde güvenilir yetiştiriciler listelenir. Yurt dışından köpek getirmek nakliye ve gümrük masrafları nedeniyle pahalı olabilir.
İpucu: Yavru almadan önce annesini ve yaşadığı ortamı görmek, sağlıklı bir köpek aldığınızdan emin olmanızı sağlar.
Chihuahua Köpeğinin Masrafı Ne Kadar?
Chihuahua sahiplenmenin ve bakımının maliyeti şu şekilde detaylanabilir:
Satın Alma Maliyeti: Türkiye’de bir Chihuahua yavrusu, yetiştiriciden veya pet shoptan alındığında 3.000-15.000 TL arasında değişir. Soy ağacı belgeli (pedigree) köpekler daha pahalıdır.
Aylık Giderler:
Mama: Küçük porsiyonlar nedeniyle aylık 200-500 TL (markaya göre).
Veteriner: Aşılar (kuduz, karma), parazit önleyiciler ve rutin kontroller için yıllık 2.000-4.000 TL; aylık ortalama 150-350 TL.
Aksesuarlar: Tasma, yatak, taşıma çantası, oyuncaklar gibi başlangıç ekipmanları tek seferlik 300-1.000 TL.
Bakım: Tüy tıraşı, tırnak kesimi veya banyo için profesyonel hizmet alınırsa, işlem başı 100-300 TL (ayda 1-2 kez).
Toplam: İlk ay (köpek alımı hariç) 500-1.500 TL, sonraki aylar 300-800 TL civarında bir bütçe gerektirir.
Bakım Gereksinimleri:
Tüy Bakımı: Kısa tüylü Chihuahua’lar haftada 1-2 kez taranmalı; uzun tüylüler ise günlük bakım gerektirir. Tüy dökümü azdır ama düzenli tarama deri sağlığını korur.
Diş Sağlığı: Küçük ırklarda diş taşı birikimi yaygındır. Haftada 2-3 kez köpek diş fırçası ve macunuyla temizlik yapılmalı.
Sıcaklık Kontrolü: Soğuğa karşı hassastırlar; kışın kazak veya mont giydirilmeli, yazın ise aşırı sıcaktan korunmalılar.
Egzersiz: Günde 20-30 dakika kısa yürüyüşler ve evde oyun yeterlidir. Aşırı yorulmamalarına dikkat edilmeli.
Evet, Chihuahua’lar kesinlikle eğitilebilir, ancak inatçı ve bağımsız yapıları nedeniyle sabır ve tutarlılık gerektirir. Zeki olmalarına rağmen, kendi isteklerini ön planda tutmayı severler. Erken yaşta başlanan eğitim, daha başarılı sonuçlar verir.
Pozitif Pekiştirme: Ödül maması, sevgi veya övgüyle motive edilirler. Cezalandırma yöntemi ters tepebilir ve güvenlerini zedeler.
Temel Komutlar: "Otur", "yat", "gel", "bekle" gibi komutlar 5-10 dakikalık kısa seanslarla öğretilmeli.
Tuvalet Eğitimi: Yavruyken ped veya belirli bir alan kullanılarak yapılır. Tutarlı bir rutin (yemek sonrası dışarı çıkarma) başarıyı artırır.
Sosyalizasyon: 2-4 aylıkken diğer köpekler, insanlar ve ortamlarla tanıştırılmalı. Bu, havlama ve çekingenlik gibi davranışları önler.
Havlama Kontrolü: Chihuahua’lar kolay havlar; "sessiz" komutu öğretilerek bu alışkanlık yönetilebilir.
Eğitim Süresi: Dikkat süreleri kısa olduğu için seanslar 10 dakikayı geçmemeli, günde 2-3 kez tekrarlanmalı.
Ortalama yaşam süreleri 12-20 yıl arasındadır. İyi beslenme, düzenli veteriner kontrolü ve sevgi dolu bir ortamla 20 yıla kadar yaşayabilirler.
"Miracle Milly" adlı Chihuahua, 9.65 cm boyu ve 0.45 kg ağırlığıyla 2013’te Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi. Porto Riko’da yaşayan bu köpek, hâlâ bu unvanı koruyor.
Evet, yabancılara, şüpheli seslere veya dikkat çekmek için sıkça havlarlar. Bu davranış, eğitimle ve sosyalleşmeyle azaltılabilir.
Küçük boyutları nedeniyle sert oyunlara dayanamazlar. Küçük çocuklardan çok, nazik ve dikkatli bireylerle daha iyi anlaşırlar.
Yaygın sorunlar: diş taşı, kalp rahatsızlıkları, patella luxation (diz kapağı kayması) ve hipoglisemi (düşük kan şekeri). Düzenli veteriner ziyareti önemlidir.